De Ecotron: teletijdreis naar de natuur van morgen

di, 19/11/2019 - 09:51

Hoe ziet onze natuur er binnen vijftig jaar uit? Wat doen hogere temperaturen en intense neerslag met ons ecosysteem? Wetenschappers aan de Universiteit Hasselt zoeken het uit. Ze vonden een prima onderzoeksplek achter hun hoek: de eeuwenoude Limburgse heide, waar ze hun futuristische Ecotron neerplantten.

De gemiddelde temperatuur van de aarde stijgt en dat leidt tot de verandering van het klimaat wereldwijd. Klimaatwetenschappers voorspellen dat deze temperatuurstijging in West-Europa zal leiden tot de verstoring van het neerslagpatroon, met steeds langere periodes van droogte, afgewisseld met intensere periodes van neerslag. Deze veranderende weersomstandigheden beïnvloeden de werking van onze ecosystemen. Zo zullen ondiepe poelen uitdrogen, bosbranden ontstaan, soorten migreren en verdwijnen, invasieve soorten verschijnen en ziektes zich sneller verspreiden.

Futuristisch onderzoekscentrum
Wat de klimaatverandering precies zal betekenen voor de natuur in ons land? Dat onderzoeken wetenschappers in de Ecotron van Universiteit Hasselt. Dit futuristische onderzoekscentrum vond een plekje aan de hoofdtoegangspoort van het Nationaal Park Hoge Kempen. Daar trekt de Ecotron, met zijn honderd meter lange weerkaatsende spiegelwanden de aandacht van heel wat wandelaars. En niet alleen de spiegelende wanden zorgen voor een bijzondere uitstraling: ook de veertien transparante koepels met een hoogte van drie meter wekken nieuwsgierigheid op.

Het unieke ontwerp zorgt ervoor dat de Ecotron helemaal opgaat in zijn omgeving, waardoor de koepels haast boven het landschap lijken te zweven.

Meten is weten
De bouw en vorm van de Ecotron zijn vooral essentieel voor het onderzoek dat zich erin afspeelt. In de hoogtechnologische ecosysteemkamers wordt het klimaat van de toekomst gesimuleerd. Onderzoekers manipuleren er weerparameters, zoals de temperatuur, de windsnelheid en de neerslag, en bootsen zo toekomstige weerpatronen na. Om zo te ontdekken welke invloed die hebben op het ecosysteem van de heide. Er wordt daarbij speciale aandacht besteed aan wat er zich onder de grond afspeelt. Met behulp van een lysimeter - een op maat gemaakte bloempot - worden, via sensoren op verschillende dieptes, enkele eigenschappen van de heidebodem gemeten, zoals het water- en mineralengehalte, de wortelgroei en de verschillende bodemgemeenschappen.

De heide als onderzoeksonderwerp
In elke ecosysteemkamer van de Ecotron bevindt zich een heidefragment afkomstig uit het Nationaal Park Hoge Kempen. Het is dan ook niet toevallig dat het onderzoekscentrum zich net op deze locatie bevindt: de Limburgse heide is een overblijfsel van een eeuwenoud landbouwsysteem. De heidegebieden strekten zich in het verleden uit over heel West- Europa, van Spanje tot de kusten van Scandinavië. Het was - en is nog steeds - een waardevol ecosysteem vol biodiversiteit. Het biedt dan ook heel wat meerwaarde voor ons en onze omgeving: van regionale drinkwatervoorziening, over koolstofopslag, tot recreatiemogelijkheden.

Nationaal en internationaal onderzoekscentrum
Niet alleen Belgische onderzoekers maar ook internationale wetenschappers brengen regelmatig een bezoek aan de Ecotron. Zij komen, gesterkt met hun eigen expertise, de effecten bestuderen die de klimaatverandering zal veroorzaken in ecosystemen, zowel boven als onder de grond.

De Ecotron is het resultaat van een partnerschap van het Centrum voor Milieukunde (CMK) van de UHasselt, de onderzoeksgroep Planten- en Vegetatie-Ecologie (PLECO) van de UAntwerpen, het Agentschap voor Natuur en Bos, en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland. Het project werd gerealiseerd met steun van de UHasselt, Limburg Sterk Merk (LSM) en de Vlaamse Regering.

Ontdek de natuur van morgen
Wil je graag eens een kijkje nemen in dit mysterieuze spiegelpaleis? En zo’n futuristische ecosysteemkamer van naderbij bekijken en ontdekken welke klimaten er worden nagebootst? Dat kan tijdens de Dag van de Wetenschap, onder begeleiding van een speciaal daarvoor opgeleide Ranger van het Nationaal Park.

Connecterra, Nationaal Park Hoge Kempen - 24/11 - start om 11u, 13u, 14u en 15u - Zetellaan 52 - 3630 Maasmechelen