Wat is de invloed van fijnstof op ons lichaam?

do, 15/11/2018 - 09:06

Eén ding staat vast, ieder van ons heeft lucht nodig. De kwaliteit van onze lucht is dan ook een veelbesproken onderwerp. Dat betekent niet dat de luchtkwaliteit alsmaar slechter wordt. Wel blijft schone lucht een van de grootste uitdagingen van onze samenleving en kost luchtvervuiling in België gemiddeld negen maanden van ons leven. Onderzoekers van de UHasselt en de KU Leuven hebben een revolutionaire techniek ontwikkeld om roetdeeltjes in menselijke stalen terug te vinden. Met de studie ‘Het Limburgs Geboortecohort’ onderzoekt de UHasselt de concrete invloed van fijnstof op pasgeboren baby’s en kinderen te achterhalen.

Fijn, fijner, ultrafijn

Eén van de belangrijkste luchtvervuilers is het zogenaamde ‘fijnstof’, een verzamelnaam voor alle kleine deeltjes die aanwezig zijn in de lucht. Ze ontstaan onder meer door de verbranding van fossiele brandstoffen. “De fijne deeltjes zweven gewoon rond in de lucht. We ademen ze dus in,” zegt Hannelore Bové, postdoctoraal onderzoekster aan de UHasselt. “Sommige fijnstofdeeltjes worden weer uitgeademd of opgekuist in onze longen. De ultrafijne deeltjes kunnen echter via de longblaasjes in onze bloedbaan terechtkomen, waardoor ze uiteindelijk in verschillende organen kunnen belanden." 

Fijnstof werkt zowel snel als traag in op ons lichaam, maar is hoe dan ook nefast: “Meer fijnstof betekent meer longaandoeningen alsook hart- en vaatziekten. Het heeft ook een invloed op hersenaandoeningen zoals dementie,” stelt Hannelore Bové. “Het werkt bovendien een leven lang op ons in, zelfs al van voor de geboorte. Zo hebben foetussen die aan een hogere concentratie luchtvervuiling worden blootgesteld via de moeder meer kans op een lager geboortegewicht. Ook zien we dat kinderen trager reageren op aandachtstesten in geval van hogere luchtverontreiniging.” 

Onzichtbare boosdoener

Meten is weten. En daar wringt nu net het schoentje als het op fijnstof aankomt: “Het allergrootste probleem met fijnstof is dat het een onzichtbare boosdoener is. Tot op de dag van vandaag hebben we er geen zicht op hoeveel van deze schadelijke deeltjes er in ons lichaam terechtkomen en de exacte impact ervan kennen we evenmin,” vat Hannelore Bové het probleem samen. 

Om hieraan tegemoet te komen, heeft de UHasselt, in samenwerking met de KU Leuven, een nieuwe techniek ontwikkeld die het voor de eerste keer ooit toelaat om roetdeeltjes - één van de meest schadelijke onderdelen van fijnstof - terug te vinden in menselijke stalen. Hoe dat precies gebeurt? “Met de nieuwe methode kunnen we de roetdeeltjes doen oplichten in een urine- of bloedstaal. Daardoor krijgen we eindelijk een zicht op onze persoonlijke blootstelling,” zegt Hannelore Bové, die meteen de mogelijkheden ziet voor de toekomst:  “De methode zal ons ook betere inzichten opleveren over de effectieve impact van deze deeltjes op onze gezondheid.” Waarbij ‘onze’ naar alle leeftijden verwijst. 

Van foetus tot jongvolwassene

“Inderdaad, luchtverontreiniging kan al tijdens de zwangerschap de gezondheid van het ongeboren kind beïnvloeden. Dat kan dan weer bijdragen tot nadelige effecten op latere leeftijd.” De studie ‘Het Limburgs Geboortecohort’, onder leiding van Prof. Tim Nawrot (UHasselt), onderzoekt precies die vroege levensfasen: de essentiële blootstellingsperiodes tijdens de ontwikkeling van foetus tot jongvolwassene. “Momenteel nemen er al meer dan 1800 moeder-kind paren deel aan de studie. Om de effecten van luchtvervuiling in kaart te brengen worden onder andere de gezondheid van de bloedvaten en het reactievermogen van het kind gemeten,” besluit Hannelore Bové. 

Wil jij ook op interactieve wijze kennismaken met dit onderzoek? Kom dan op zondag 25 november 2018 naar de UHasselt in Diepenbeek tijdens de Dag van de Wetenschap. Klik hier voor meer info.